انواع خرما در ایران :

تنوع خرما در جهان بسیار زیاد بوده و بین ۳۰۰۰ تا ۴۰۰۰ رقم را مطرح کرده‌اند. در ایران نیز تعداد زیادی از ارقام خرما و در حدود ۴۰۰ رقم نام برده شده است.

این میوه‌ی پر خاصیت در مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری پرورش می‌یابد و انواع مختلفی از خرما در مزه‌ها و بافت‌های مختلف وجود دارد. هم خرمای نرم و هم خرمای خشک وجود دارد و هر کدام ویژگی‌های خود را دارند . ایران از جمله کشورهایی است که در بسیاری از مناطق جنوبی آن انواع خرما کشت می‌شود.

مهم­‌ترین ارقام تجاری خرما در ایران عبار­تند از:

استعمران، پیارم، برحی، مضافتی، ربی، زاهدی، کبکاب، شاهانی، دیری و شهابی.

برخی از ارقام و انواع خرما در ایران توان رقابتی بسیار خوبی با ارقام خارجی دارند و می‌توان در آینده سطح زیر کشت آنها را افزایش داد مانند رقم عویدی (خوزستان) و فرسی.

  • خرمای استعمران

استعمران از جمله نمونه‌های تولید شده در ایران است. این خرما در گروه خرماهای نیمه خشک قرار دارد و از این رو حمل و نقل آن آسان است و برای صادرات خوب است. شایان ذکر است خرمای استعمران میزان قند بالایی دارد و برای ورزشکاران مناسب است. حدود ۷۰ درصد از نخلستان های خوزستان این نوع خرما را به بار می آورند.

  • خرمای پیارم  (الماس سیاه ایران)

خرمای پیارم گران‌ترین خرمای ایران است. از نوع خرماهای نیمه خشک است و دیررس است. در گروه خرماهای نیمه خشک قرار دارد. عمده قند موجود در آن از نوع فروکتوز است که به راحتی و سرعت در متابولیسم بدن استفاده شده و به عنوان قند مجاز مصرفی توسط افراد مبتلا به دیابت بسیار مناسب است. این خرما عموما در استان هرمزگان به عمل می آید.

  • خرمای برهی

این نوع خرما زرد و ترد است. این خرمای رسیده مزه‌ی کارامل و شکر قهوه‌ای را می‌دهد. مانند بیشتر خرماها شیرین است، این خرماهای خامه‌ای بسیار لذیذ هستند و اغلب در حالی که هنوز روی شاخه‌های نازک هستند، به فروش می‌رسند. این خرماهای فصلی را می‌توان فریز و ماه‌ها نگهداری کرد. این خرما اصالتا ریشه در نخلستان های عراق دارد. با این وجود به خاطر طعم و کیفیت بی نظیرش در بین نخل داران و مصرف کنندگان ایرانی طرفداران پر و پا قرصی دارد.

  • خرمای مضافتی

خرمای مضافتی شناخته‌شده‌ترین نوع خرما در ایران است. رطوبت زیادی دارد و مورد استقبال مردم قرار گرفته است. بعنوان خوشمزه‌ترین خرمای ایران شناخته می شود.

  • خرمای ربی (طلای سیاه سیستان)

خرمای ربی از جمله انواع خرمای نیمه خشک است و از ماندگاری مطلوبی برخوردار است. این خرما در نواحی وسیعی از سیستان و بلوچستان پرورش داده می شود. هم چنین همانطور که در عکس می بینید ظاهری چروکیده و قدی کشیده دارد.

  • خرمای زاهدی

خرمای زاهدی طلایی و بیضی شکل است و دارای یک بافت نرم و طعم آجیلی است. آنها پوست ضخیمی دارند، نیمه خشک هستند و نسبت به سایر خرماها شیرینی کم‌تری دارند. این نوع خرما همچین دارای فیبر زیادی است. این خرما به گستردگی در جنوب ایران کشت به عمل می آید و به خاطر شیرینی معتدل اش طرفداران زیادی در خارج و داخل کشور دارد. چون این خرما به آسانی ذخیره و حمل می شود طرفداران در بین تجار خرما به ویژه صادرکنندگان طرفداران زیادی دارد.

  • خرمای کبکاب

خرمای کبکاب از انواع نیمه خشک خرما است. پوست آن نسبت به دیگر انواع خرما زخیم‌تر است و از جمله انواع پرمصرف خرما در ایران است. این خرما که عمدتا از نخلستان های بهبهان استحصال می شود بسیار خوش رنگ است و شهد یا شیره ی فراوانی دارد.

  • خرمای شاهانی

خرمای شاهانی از جمله انواع خرمای تر است که درجه یک محسوب می‌شود و طرفداران زیادی دارد. این نوع خرما بافت نرم و مرطوبی دارد و از آن برای تهیه‌ی انواع شیره خرما استفاده می‌شود. هم چنین بسیار خوش رنگ است. نام های دیگر این خرما که شاید شنیده باشید عبارت اند از شاوانی ، شونی و خورک. این نوع خرما بیشتر در نخلستان های هرم به ثمر می رسد.

  •  دِیری  (Dayri)

رقم دیری در استان خوزستان ( اهواز، خرمشهر، آبادان، شوشتر، شادگان ) و بوشهر، کازرون، برازجان و بهبهان نیز کاشته می شود. میوه دیری از نوع خشک و نسبتاً درشت است. در اهواز به عنوان درجه یک، در خرمشهر، وبوشهر و بهبهان درجه ۲ و در کارزون به عنوان درجه ۳ به شمار می رود. این رقم نسبتاً به رطوبت مقاوم است. از مشخصات اختصاصی این رقم دیررسی آن است. خلال و خارک آن قرمز رنگ است. از ارقام صادارتی کشور به شمار می رود. خرمای این رقم جزو میوه های خشک بوده و روی نخل کاملاً خشک می شود و نسبت به رطوبت بسیار مقاوم است. میوه تخم مرغی شکل با بافت سفت (خشک ) ورنگ قهوه ای روشن، ضخامت پوست در آنها متوسط است. هسته بیضی کشیده به رنگ کرم، میزان چسبندگی هسته به میوه کم وخارک دیری مزه گس داشته و معمولاً در مرحله رسیدن کامل در آبان و آذر برداشت می شود. میزان چسبندگی کلاهک به میوه متوسط است.

  • خرمای شهابی

در این رقم  رنگ  میوه  آن در مراحل کیمری، خلال، رطب و خرما به ترتیب به صورت سبز، زرد، قهوه ای و قهوه ای تیره است. بافت میوه این رقم در مراحل کیمری و خلال سخت است و در مرحله رطب نرم و در  مرحله خرما تا اندازه ای سخت می شود.

ارقام دیگر خرما در ایران :

در ایران تنوع ارقام بسیار زیاد است. علاوه بر موارد تشریح شده از دیگر ارقام خرما در ایران می‌توان به ارقام گنتار، آل مهتری، خضراوی، خاصویی (خاصی)، شکر، شیخالی، زریک و حلاوی اشاره کرد

  • خرمای گنتار

خرمای گنتار از جمله انواع خرمای تر است. این نوع خرما را می‌توان به‌صورت خارک  و رطب نیز مصرف کرد

  • خرمای آل مهتری

از ارقام زودرس خرما است. میوه آن نسبتا کوچک و کشیده است و زودرس بودن آن باعث شده است ارزش اقتصادی آن بالا برود. این خرما بومی استان هرمزگان است.

  • خرمای خضراوی

خرمای خضراوی از انواع خرمای نرم است و به صورت خارک و رطب نیز مصرف می‌شود. این خرما نیز مانند خرمای برهی از نخلستان های عراق به ایران آمده است. خرمای خضراوی به لحاظ سطح زیر کشت دومین رتبه را در استان خوزستان دارد. هسته کاملا از میوه جدا است و به همین به راحتی می توان از تمام میوه بهره برد.

  • خرمای خاصوی  (خرمای آلویی)

خرمای خاصوئی از جمله انواع مرغوب خرما است و قابلیت نگهداری آن بالا است. این خرما نیز مانند خرمای کبکاب در بهبهان خوزستان به بار می نشیند. این خرما که ظاهری مانند بامیه دارد و کوچکتر از اقوام دیگرش است بسیار در خوزستان پرطرفدار و پرمصرف است و ریزترین خرمای ایران بشمار می رود.

  • خرما شُکری  (Shukkari)

این خرماها ترد و واقعا شیرین هستند. خرمای شکری برای خواص شفابخش و مواد مغذی که دارد، شناخته‌شده است. این نوع خرما کلسترول را پایین می‌آورد، از پوسیدگی دندان جلوگیری می‌کند و همچنین به رفع خستگی کمک می‌کند. خرمای شکری در منطقه‌ی قصیم عربستان و نواحی جنوبی ایران کشت می­شود.

  • شیخالی

خرما شیخالی از خرمای های بزرگ جسه و دارای رنگی زرد است که عمدتا به صورت خارک از آن استفاده میشود. این خرما به طور عمده در برازجان کشت میشود ولی با این وجود در مناطقی مانند: اهرم ، کازرون ، خورموج، شبانکاری و برخی دیگر از مناطق جنوب کشور هم کشت میشود.

  • زریک

خرمای زریک از خرما های مرغوب که دارای رنگ زرد کهربایی میباشد و از انواع خرما های تر به حساب میاید . این خرما معمولا به مرحله کامل نمیرسد به همین دلیل نسبت به دیگر خرما های تر دارای شیره کمتری میباشد . خرمای زریک به طور عمده در بندرعباس ، قشم ، فسا و میناب کشت میشود .

  • خرمای مرداسنگ

خرمای مرداسنگ از نظر اهمیت درجه‌ی متوسط دارد و از جمله ارقام معروف استان کرمان است. این خرما چون زیاد تولید نمی شود بنابراین فقط در کرمان و بعضا سایر نواحی جنوبی کشور مصرف می شود.

  • خُدری  (Khudri)

این خرماهای قهوه‌ای خشک و شیرین هستند. آنها پوست چروکیده دارند و ممکن است بزرگ یا کوچک باشند. خدری به دلیل تر و تازگی‌اش و قیمت مناسبی که دارد، یکی از انواعی است که به میزان زیادی صادر می‌شود. این نوع خرما یکی از بهترین خرماها برای مصرف و برای افزایش انرژی موثر است.

  • انبارار  (Anbara)

این خرماهای بزرگ به دلیل ظاهر بزرگ و گوشتی و هسته‌های کوچکی که دارند، مورد علاقه‌‌ی مردم هستند. آنها همچنین یکی از گران‌ترین انواع خرما هستند. انبارا شیرین، قهوه‌ای و پر از پروتئین است.

انواع و ارقام خرما در جهان

در جهان بیش از ۳۰۰۰ رقم خرما وجود دارد که بعضی منابع به وجود ۴۰۰۰ رقم نیز اشاره می­‏کنند. در ارقام خارجی تنوع زیادی وجود دارد اما مهم‌ترین ارقامی که بازار مصرف خوبی در دنیا دارند عبارتند از: دگلت نور، مجول و خلاص. دو رقم اول مرغوب‌ترین و بهترین ارقام تجاری دنیا بوده و از اهمیت بالاتری برخوردار می‌باشند. رقم مجول گران‎ترین خرمای جهان و بومی مراکش بوده و در اکثر مناطق خرماکاری کشور سازگاری مناسبی نشان داده است. رقم دگلت نور بومی عراق بوده و در مناطق مرکزی استان خوزستان سازگاری خوبی نشان داده است.

انواع خرما در جهان :

  • دِگلت نور (Deglet Noor) :

از مرغوب‌ترین و گسترده‌ترین نوع خرما در دنیا  است که محصول و بومی کشور عراق بوده و یکی از مهمترین خرماهای تجاری دنیاست که بیشترین مصرف را بین جامعه عربی دنیا داراست. این رقم خرما در مناطق مرکزی استان خوزستان سازگاری خوبی نشان داده است و بیشترین میزان کشت این خرما در دنیا متعلق به شمال آفریقا، کشورهای الجزایر، مراکش و تونس می باشد. کشورهای اروپایی، عمدتا فرانسه، ایتالیا، هلند، بلژیک، آلمان، بریتانیا، سوئد، اسپانیا، یونان و دانمارک که بیشترین مهاجران عرب را در خود جای داده اند، بیشترین مصرف کننده این نوع خرما هستند.

  • مِدژول

این نوع خرما به عنوان “ملکه‌ی خرماها” شناخته می‌شود. مدژول دارای یک بافت بزرگ و نرم است، و طعم قوی و شیرینی دارد. در امریکا محبوبیت بسیار زیادی دارد و اغلب در ساخت شیک‌ها و اسموتی‌ها استفاده می‌شود. این نوع خرما معمولا در کل طول سال در دسترس است و در عربستان به گستردگی کشت می شود.

  • خُلاص

این خرماها هنگامی که به طور کامل می‌رسد، عطر کاراملی دارد. خلاص زمانی که تازه است حالت چسبناکی دارد و معمولا با قهوه عربی مصرف می‌شود. این نوع خرما پوست شلی دارد و در مناطق قصیم و الخرج عربستان ریشه دارد

  • عَجوه  (Ajwa)

این نوع خرما ترکیبی از انواع نرم و خشک است، شیرین است و در دهان نرم می‌شود. گفته می‌شود که این خرماها دارای خواص شفابخش هستند این نوع خرما از محصولات عربستان سعودی است.

  • صفوی

این خرماهای سیاه، شیرین، گوشتی و سرشار از ویتامین هستند. آنها نرم هستند و در مدینه کشت می‌شوند. این خرماها برای خواص شفابخشی که دارند شناخته‌شده هستند. اگر این نوع خرما را با معده‌ی خالی بخورید، کرم معده‌تان از بین می‌رود. آنها همچنین دارای مواد معدنی فراوانی هستند.

  • ساغای  (Saghai)

این خرمای تر و تازه در ریاض کشت می‌شود، معمولا به رنگ قهوه‌ای است و قسمت نوک آن زرد کمرنگ است. ساغای چروک خورده است، اما پوسته پوسته نمی‌شود.